تبلیغات
ساحل اندیشه عقائد - نماز در ادیان الهی (قسمت اول)

حدیث روز

بسم الله الرحمن الرحیم

گرداورنده:محمد عوض پور

  واژه نماز واژه‌ای پارسی است که ایرانیان  برای واژه «صلاه»  عربی به کار بردند. این واژه به معنای خم شدن و سرفرودآوری برای ستایش و احترام است.[1] واژه نماز نام ‌واژه‌ای از فعل نمیدن فارسی به معنی تعظیم‌کردن است.برخی حدس زده‌اند که این واژه از واژه «ناماسته» در زبان سانسکریت گرفته شده‌باشد که محتمل نیست.[2] برخی نیز معتقدند است نماز از ریشه نماچ که در پارسی میانه (پهلوی زمان ساسانیان) است گرفته شده و فعل نماچ پورتن به معنای نماز بردن و تعظیم کردن به کار رفته‌است؛ و قبل از آن در ایران باستان از ریشه نم به معنای خم شدن و سر فرو آوردن مشتق شده ‌است. در اوستا نماز به صورت نمنگه یا نمه به معنای دعا و درود آمده ‌است.[3]

     نماز از جمله عباداتی است که در تمام ادیان الهی (بالاخص دین اسلام) نسبت به بقیه عبادات از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

    امام صادق (علیه السلام) در روایتی میفرماید: « ما اعلم شیئاً بعد المعرفه من هذه الصلوه»[4] بعد از شناخت خدا و توحید هیچ عملی را بهتر ازنماز نمی شناسم. امام علی(علیه السلام)  نیز میفرماید: پیامبر اکرم(صلی الله وعلیه واله) پس از بشارت به بهشت، خود را در نماز خواندن به زحمت می‌انداخت زیرا خداوند به او فرمود:« خانواده خویش را به نماز فرمان ده و بر انجام آن شکیبا باش» پس پیامبر(صلی الله وعلیه واله) پی در پی خانواده خود را به نماز فرمان می‌داد و خود نیز در انجام نماز شکیبا بود.[5] خود ایشان نیز نسبت به اقامه نماز اینگونه بود و دائما فرزندان خود و مردم را به این فریضه الهی تشویق می‌کرد « اوصیکم بالصلوه و حفظها فانها خیر العمل[6]»

    نماز مانند عمود خیمه ای است که با برداشتن آن، خیمه واژگون میشود[7].  لذا کسی که نمازش را عمداً ترک کند دینش را منهدم کرده است[8].

    علامه مجلسی پس از ذکر آیه شریفه« و اقاموا الصلوه ...»[9] می‌نویسد: اینکه خداوند از بین همه عبادات  نماز را ذکر می‌کند بر عظمت جایگاه و شدت تاکید این عمل دلالت می‌کند. سپس با توجه به آیه « فان تابوا و اقاموا الصلوه و آتوا الزکاه فخلوا سبیلهم ان الله غفور رحیم»[10] می‌گوید: می‌توان گفت اظهار ایمان بعد از کفر مورد قبول واقع نمی‌شود مگر با ادای این دو فریضه(نماز و زکات).[11]

نماز عبادتی است به عنوان یک ترمز انسان را از افتادن در دره های گناه و معصیت باز می‌دارد« ان الصلوه تنهی عن الفحشاء و المنکر»[12] لذا در کنار تمام الطافی که خداوند به انسانها داشته است نماز به عنوان یکی از بزرگترین لطفها می‌باشد. مرحوم طبرسی پس از بیان این آیه می‌نویسد: « فی هذا دلاله علی اَنّ  فعل الصلوه لطف للمکلف فی ترک القبیح و المعاصی التی ینکرها العقل و الشرع فان انتهی عن القبیح یکون توفیقا و الّا فقد اتی المکلف من قبل نفسه». این آیه دلالت است بر اینکه نماز لطفی است برای مکلف در ترک افعال زشت و گناهانی که هم عقل و هم شرع آنها را انکار می‌کند اگر انسان از افعال قبیح توسط نماز دور شود توفیقی است که نصیب او شده است و الّا هر آن چه را انسان مرتکب می‌شود از ناحیه خود اوست.[13]

نماز فریضه‌ای است که مخصوص شریعت اسلام نیست بلکه در همه ادیان الهی تشریع شده است، صاحب تفسیر رازی پس از نقل آیه 148 سوره مبارکه لقمان « یا بنی اقم الصلوه وامر بالمعروف وانه عن المنکر واصبر علی ما اصابک  انّ ذلک من عزم الامور» می نویسد: با این آیه می‌توان به این نتیجه رسید که نماز در سایر ملل نیز وجود داشته است ولی هیئت و شکل آن فرق می‌کرده است.[14] آیات متعدد دیگری نیز در قران وجود دارد که اثباتگر وجود نماز در شرایع پیشین بوده است، که در ضمن بیان مطالب به آنها اشاره می‌شود. در روایاتی نیز آمده است که سفارش به نماز آخرین وصیت انبیا بوده است‌{ هی آخر وصایا الانبیاء (علیه السلام) }[15].

این نوشتارادامه دارد



[1] - فرهنگ واژه دهخدا

[2] -ر.ک :   fa.wikipedia.org

[3] - نوروزی، محمد مسعود،  ناز تو نیاز من(مقدمه‌ای بر فلسفه نماز)، ص۴۶، ؛ انتشارات یادآوران، چاپ سوم، ۱۳۹۰.

[4] - بروجردی، جامع احادیث الشیعه، ج4، ص 2، المطبعه العلمیه، قم، 1399 هـ.

[5] -  نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتی، قم، انتشارات امیرالمومنین، چاپ سوم،1387 ، خطبه 199.

[6] -  مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، ج42، ص249 .چاپ دوم، موسسه الوفاء ، بیروت، 1403 هـ .

[7] - جامع احادیث الشیعه،ج4، ص6 .

[8] - همان

[9] - رعد / 23 .

[10] - توبه / 5 .

[11] - بحارالانوار، ج79، ص194-195.

[12] - عنکبوت / 45 .

[13] - الشیخ الطبرسی، مجمع البیان، ج8، ص 285، چاپ اول، موسسه الاعلمی، بیروت؛ 1415 هـ .

[14] - الرازی، تفسیر االرازی، ج 25، ص 148،چاپ سوم، بی تا، بی جا.

[15] - جامع احادیث الشیعه ، ج 4، ص 4 .


نوشته شده توسط محمد عوض پوردر تاریخ : دوشنبه 22 اسفند 1390

ابزار هدایت به بالای صفحه